De Medicijnboeddha-mantra: tekst, betekenis en gebruik
Een zin van enkele woorden, al meer dan duizend jaar gereciteerd, en wat elk woord betekent.
De korte Medicijnboeddha-mantra is een van de meest gereciteerde in het Tibetaanse boeddhisme. Er is ook een lange versie (dharani), midden in de soetra: Śākyamuni vertelt dat de Medicijnboeddha haar in meditatieve concentratie uitsprak vanuit een licht dat uit de kruin van zijn hoofd straalde, ten goede van wie hem aanroept.
De tekst
In het Sanskriet: tadyathā oṃ bhaiṣajye bhaiṣajye mahābhaiṣajye bhaiṣajyarāja samudgate svāhā.
In Tibetaanse uitspraak hoort men vaak: ‘Tayata om bekandze bekandze maha bekandze radza samudgate soha’. In Japan en China reciteert men vaker de naam van de Boeddha, of een weergave van de dharani in Chinese tekens.
Woord voor woord
- tadyathā: ‘aldus’, een formule die de mantra inleidt.
- oṃ: heilige openingsklank.
- bhaiṣajye, bhaiṣajye: ‘geneesmiddel, geneesmiddel’.
- mahābhaiṣajye: ‘groot geneesmiddel’.
- bhaiṣajyarāja samudgate: ‘koning der geneesmiddelen, verrezen’ of ‘opgekomen’.
- svāhā: slotformule, ‘zo zij het’.
De precieze vertaling is omstreden: mantra’s zijn in de eerste plaats overgeleverde klanken, vóór ze zinnen zijn. Leraren maken onderscheid tussen de letterlijke betekenis en wat de beoefening wil wekken.
Een middel voor de geest
In de boeddhistische lezing is het ‘geneesmiddel’ van de mantra in de eerste plaats het middel tegen de drie vergiften: begeerte, woede, onwetendheid. Ziekten van het lichaam zijn lijden dat de Boeddha erkent, maar die behandelen is niet wat de mantra belooft. Zie het artikel over spirituele gezondheid.
In de praktijk
In de traditie wordt de mantra gereciteerd met een mala, terwijl men zich de blauwe Boeddha voorstelt, en de recitatie wordt opgedragen aan het welzijn van alle wezens. Leraren herinneren eraan dat het een spirituele beoefening is en geen behandeling. Om de mantra te horen, zie de rubriek muziek en mantra’s; om de beoefening van een leraar te leren, zie Diensten. Het verloop van een sessie wordt uitgelegd in dagelijkse beoefening.
Waar de dharani in de soetra staat
In de versie van Xuanzang zoals die vandaag wordt gelezen (Taishō 450), en in die van Yijing (Taishō 451), komt de grote dharani na de geloften en de beschrijving van het zuivere land. Śākyamuni vertelt dat de Medicijnboeddha, toen hij de wezens zag die door ziekte werden gekweld, een concentratie binnenging die ‘het lijden van alle wezens wegneemt’ heet. Een groot licht kwam uit de kruin van zijn hoofd, en de dharani werd in dat licht uitgesproken. De oudere versie van Dharmagupta (Taishō 449[2]) bevat deze passage niet. In het Chinees wordt de formule zo geschreven: 南無薄伽伐帝 鞞殺社窶嚕 薜瑠璃鉢喇婆喝囉闍也 怛陀揭多邪 阿囉喝帝 三藐三勃陀邪 怛姪陀 唵 鞞殺逝 鞞殺逝 鞞殺社 三沒揭帝 莎訶. Deze tekens werden om hun klank gekozen, om het Sanskriet weer te geven.
In Japan: drie lengtes, twee scholen
Japanse tempels gebruiken verschillende formules voor Yakushi Nyorai. Ze worden vaak in drie lengtes ingedeeld.
- De korte mantra (小咒): ‘On korokoro sendari matōgi sowaka’ (オン コロコロ センダリ マトウギ ソワカ). Het is de bekendste in Japan, vooral in de Shingon-school. Men verbindt haar met het Sanskriet ‘oṃ huru huru caṇḍāli mātaṅgi svāhā’. De precieze betekenis is omstreden, en sommige auteurs wijzen op een mogelijke verwarring met de formule van een andere godheid.
- De middelste mantra (中咒): in de Tendai-school ‘On bisei zei bisei zei bisei ja sanborigyatei sowaka’, in de Shingon-school ‘On baisei zei baisei zei baisei ja sanborigyatei sowaka’. Ze komt overeen met het Sanskriet ‘oṃ bhaiṣajye bhaiṣajye bhaiṣajya-samudgate svāhā’, heel dicht bij de korte Tibetaanse mantra.
- De lange mantra (大咒): de volledige dharani van de soetra, van ‘Namo bagyabatei’ (Tendai) of ‘Nōbō bagyabatei’ (Shingon) tot ‘sowaka’.
Het verschil tussen Tendai en Shingon zit vooral in de lezing van de lettergrepen: ‘bisei’ aan de ene kant, ‘baisei’ aan de andere. Beide scholen reciteren dus dezelfde tekst met twee uitspraken die ze van hun lijnen hebben geërfd. Op de berg Hiei, de zetel van de Tendai-school, is Yakushi de hoofdfiguur van de Konponchūdō.
In China, Vietnam en Korea
In Chinese tempels wordt de dharani vaak gereciteerd onder de naam ‘藥師灌頂真言’, of men herhaalt tijdens ceremonies voor de Medicijnboeddha de naam ‘南無消災延壽藥師佛’. In Vietnam is het reciteren van de naam ‘Nam mô Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai’ wijdverbreid. In Korea wordt in de tempels de naam Yaksa Yeorae (약사여래) aangeroepen, en de dharani staat in de Koreaanse uitgaven van de soetra. In al deze landen telt het reciteren van de hele soetra, vaak in groep, evenveel als de mantra.
De korte, middelste en lange mantra in Tibet
Ook Tibetaanse verzamelingen onderscheiden verschillende formules. De korte mantra begint met ‘tadyathā’; de lange voegt de hulde ‘namo bhagavate bhaiṣajyaguru…’ toe. De spellingen lopen uiteen: ‘bekandze’, ‘bhekandze’, ‘bekanze’, afhankelijk van de taal van wie schrijft. Geen enkele is fout; ze geven allemaal dezelfde Sanskriet-klank weer, bhaiṣajye.
Luisteren naar recitaties uit kloosters en tempels
Deze links leiden naar gratis, openbare opnamen die door de kloosters of tempels zelf worden aangeboden. Lapis host ze niet.
- Yakushi-ji (Nara): officiële video’s van de ceremonies — soetralezing door de monniken, onder meer tijdens de Shunie Hanae-shiki.
- Korte Yakushi-mantra, gereciteerd door een afdeling van de Kōyasan Daishi Kyōkai (Shingon-school).
- Korte mantra, gezongen door de nonnen en monniken van Sravasti Abbey (audiobestand).
- FPMT: gratis opname van een korte beoefening van de Medicijnboeddha, met monniken uit Kopan.
De brontekst lezen
- Soetra van de Geneesmeester, versie van Xuanzang (Taishō 450) op CBETA.
- Versie van Yijing, zeven Boeddha’s (Taishō 451) op CBETA.
- Engelse vertaling van de Tibetaanse versie (Toh 504) door 84000.
Mantra of dharani?
De twee woorden worden vaak door elkaar gebruikt. Een mantra is meestal een korte formule die vele keren wordt gereciteerd. Een dharani, letterlijk ‘wat vasthoudt’, is een langere formule, vaak in een soetra opgenomen, waarvan gezegd wordt dat ze de zin van een lering bevat. In de traditie van de Medicijnboeddha komt de korte Tibetaanse mantra overeen met het laatste deel van de lange dharani van de soetra.
Hoeveel herhalingen?
Beoefenaars tellen vaak met een mala van 108 kralen. Sommige tradities reciteren de mantra aan het einde van een sessie 7, 21 of 108 keer; andere houden een telling bij over weken of maanden. Deze getallen zijn gebruiken, geen regels, en leraren raden aan aandacht belangrijker te vinden dan hoeveelheid. Voor de keuze van een mala, zie het artikel over mala’s.
Bronnen
In de catalogus : Muziek, mantra’s en apps
Lapis is gratis en zonder reclame. U kunt het onderhoud steunen.