Ấn và pháp khí của Phật Dược Sư: bình bát, quả kha tử, bình thuốc

Làm sao nhận ra Phật Dược Sư? Nhìn đôi tay thì dễ hơn nhìn gương mặt. Tùy theo xứ sở và thời đại, tay Ngài kết những ấn khác nhau và cầm những vật khác nhau. Dưới đây là cách đọc từng nơi, không hứa hẹn bất kỳ tác dụng nào.

Tây Tạng và Himalaya: bình bát và quả kha tử

Trong tranh và tượng đồng Tây Tạng, Phật Dược Sư ngồi, thân màu xanh như ngọc lưu ly (lapis lazuli). Tay trái đặt trên lòng, kết ấn thiền định, nâng bình bát đựng cam lồ. Tay phải đặt trên gối phải, lòng bàn tay hướng ra ngoài: đó là ấn thí nguyện. Giữa ngón cái và ngón trỏ, Ngài cầm cành quả kha tử (Terminalia chebula, tiếng Tây Tạng gọi là arura). Đây là một trong những vị thuốc được dùng nhiều nhất trong y học Tây Tạng, nên trở thành dấu hiệu của Ngài.

Trung Hoa: bình thuốc, bình bát, tích trượng hay bảo tháp

Trong Phật giáo Trung Hoa, hình tượng thường gặp là tay trái cầm bình thuốc, tay phải kết ấn thí vô úy (giơ lòng bàn tay ra ngoài) hoặc ấn thí nguyện. Thời Đường, có kiểu tượng một tay cầm tích trượng, tay kia cầm bình bát. Trong bộ Tam Bảo ở chùa, Ngài cũng có thể cầm bình bát, bảo tháp nhỏ, bình cam lồ hay cành dương liễu.

Nhật Bản: bình thuốc của Yakushi

Ở Nhật Bản, Yakushi Nyorai thường giơ tay phải kết ấn thí vô úy, tay trái hạ xuống kết ấn thí nguyện và cầm một bình thuốc nhỏ. Nhưng nhiều tượng cổ không cầm bình, như tượng Dược Sư ở Kim Đường chùa Yakushi-ji và chùa Tōshōdai-ji tại Nara. Giới nghiên cứu Nhật Bản cho rằng bình thuốc chỉ phổ biến sau khi nghi quỹ Dược Sư do Bất Không dịch được truyền sang Nhật. Vì vậy, tượng không có bình vẫn có thể là Phật Dược Sư: hãy xem bia ký, ngôi chùa, hoặc hai vị Bồ Tát Nhật Quang, Nguyệt Quang và mười hai thần tướng xung quanh.

Hàn Quốc và Việt Nam

Ở Hàn Quốc, Yaksa Yeorae thường cầm bình thuốc ở tay trái, tay phải kết ấn thí vô úy. Ở Việt Nam, tượng và tranh Phật Dược Sư thường có tay trái cầm thuốc và tay phải kết ấn thí nguyện.

Chủng tự "भै"

Trong Mật giáo Nhật Bản (Chân Ngôn tông, Thiên Thai tông), mỗi vị Phật có một chủng tự viết bằng chữ Tất Đàm. Chủng tự của Dược Sư là "भै", âm đầu của tên tiếng Phạn Bhaiṣajyaguru. Tam-muội-da hình của Ngài là bình thuốc, hoặc bình bát đựng thuốc viên.

Đọc một pho tượng

• Thân xanh, tay trái cầm bát, tay phải cầm quả: phong cách Tây Tạng hoặc Himalaya.
• Tay trái cầm bình thuốc nhỏ, tay phải giơ lên: phong cách Trung Hoa, Nhật Bản hoặc Hàn Quốc.
• Không cầm gì, nhưng hai bên có hai vị Bồ Tát mang mặt trời và mặt trăng: có thể là bộ Dược Sư Tam Tôn; xem Nhật Quang và Nguyệt Quang.

Đây là ngôn ngữ của hình tượng. Chúng mô tả một vị Phật; chúng không chữa bệnh và không thay thế lời khuyên của bác sĩ. Muốn tìm hiểu thêm, hãy đọc Biểu tượng và truyền thuyết và Cách chọn tượng Phật Dược Sư.

Nguồn

1. Wikipedia tiếng Anh, "Bhaisajyaguru" (hình tượng)
2. Wikipedia tiếng Nhật, "Yakushi Nyorai": ấn, bình thuốc, chủng tự
3. Wikipedia tiếng Trung, "Dược Sư Phật"
4. Wikipedia tiếng Hàn, "Yaksa Yeorae"
5. Wikipedia tiếng Anh, "Terminalia chebula" (kha tử)
6. Himalayan Art Resources, trang chính về Phật Dược Sư

Xem toàn bộ danh mục

Lapis miễn phí và không có quảng cáo. Bạn có thể ủng hộ việc duy trì trang.