Nhật Quang và Nguyệt Quang: hai vị Bồ Tát bên Phật Dược Sư

Ở nhiều ngôi chùa, Phật Dược Sư không đứng một mình. Hai vị Bồ Tát đứng hai bên: một vị mang dấu hiệu mặt trời, vị kia mang dấu hiệu mặt trăng. Cả ba hợp thành "Dược Sư Tam Tôn". Đây là điều kinh điển nói về hai vị, và cách các nghệ nhân thể hiện.

Kinh nói gì

Trong Kinh Dược Sư, Đức Phật kể về cõi Tịnh Lưu Ly ở phương Đông. Ở cõi ấy có hai vị đại Bồ Tát là "Nhật Quang Biến Chiếu" và "Nguyệt Quang Biến Chiếu" (tiếng Phạn Sūryaprabha và Candraprabha). Kinh nói hai vị đứng đầu vô số Bồ Tát và gìn giữ chánh pháp của Phật Dược Sư.

Tên gọi ở các nước

• Tiếng Phạn: Sūryaprabha (ánh mặt trời) và Candraprabha (ánh trăng).
• Tiếng Hán Việt: Nhật Quang Bồ Tát, Nguyệt Quang Bồ Tát.
• Tiếng Nhật: Nikkō Bosatsu và Gakkō Bosatsu.
• Tiếng Hàn: Ilgwang Bosal và Wolgwang Bosal.

Cách nhận ra

Hai pho tượng được làm thành cặp, đối xứng như trong gương. Nếu một vị giơ tay phải và hạ tay trái, vị kia giơ tay trái và hạ tay phải. Mũ báu hoặc vật cầm tay thường có vầng mặt trời và vầng trăng. Trong mạn-đà-la Thai Tạng giới của Nhật Bản, Nguyệt Quang cầm hoa sen đỡ vầng trăng khuyết.

Quanh bộ Tam Tôn thường có mười hai thần tướng, hộ vệ người trì tụng kinh; xem Mười hai thần tướng.

Bộ Tam Tôn ở chùa Yakushi-ji, Nara

Ví dụ nổi tiếng nhất là bộ Dược Sư Tam Tôn bằng đồng ở Kim Đường chùa Yakushi-ji, Nara. Hai tượng Bồ Tát đứng được xếp hạng Quốc bảo Nhật Bản. Giới nghiên cứu vẫn còn tranh luận: bộ tượng được đúc cho chùa Yakushi-ji đầu tiên ở Fujiwara-kyō, hay vào đầu thời Nara, sau khi chùa dời đi. Hãy đọc Lịch sử chùa Yakushi-ji và Các chùa Yakushi ở Nhật Bản.

Ở những nơi khác

• Trung Hoa: một tấm bia thời Bắc Ngụy khoảng năm 500, nay ở Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan, khắc Phật Dược Sư đứng giữa hai vị thị giả.
• Phật giáo Trung Hoa: ngày vía Nguyệt Quang Bồ Tát thường vào rằm tháng Tám âm lịch, ngày Tết Trung thu.
• Tây Tạng: hai vị ít được vẽ hơn; tranh thangka Tây Tạng chú trọng Tám vị Phật Dược Sư; xem Tám vị Phật Dược Sư.

Ánh sáng, không phải phép màu

Theo cách hiểu của Phật giáo, mặt trời và mặt trăng tượng trưng cho ánh sáng soi cả ngày lẫn đêm: ánh sáng xua tan vô minh, vốn được xem là gốc rễ của khổ đau. Đó là hình ảnh về tâm, không phải lời hứa về y học.

Nguồn

1. 84000, bản dịch Kinh Dược Sư (Toh 504)
2. Wikipedia tiếng Anh, "Sūryaprabha"
3. Wikipedia tiếng Anh, "Candraprabha"
4. Wikipedia tiếng Nhật, "Nikkō Bosatsu"
5. Wikipedia tiếng Nhật, "Gakkō Bosatsu"
6. Wikipedia tiếng Anh, "Bhaisajyaguru" (bia Bắc Ngụy)
7. Wikipedia tiếng Anh, "Yakushi-ji"

Xem toàn bộ danh mục

Lapis miễn phí và không có quảng cáo. Bạn có thể ủng hộ việc duy trì trang.