Mười hai đại nguyện của Phật Dược Sư, từng nguyện một

Các đại nguyện là trái tim của bộ kinh. Trước khi thành Phật, Bhaiṣajyaguru là một vị Bồ Tát đã phát mười hai lời nguyện trước một vị Phật xưa. Mỗi nguyện đều mở đầu bằng «Khi tôi đạt giác ngộ…» và mô tả một thế giới nơi một nỗi khổ cụ thể đã biến mất. Sau đây là từng nguyện, diễn giải sát theo bản dịch của Huyền Trang (650). Xin nhắc: đó là những ước nguyện tôn giáo, được viết ở Ấn Độ hơn mười lăm thế kỷ trước, không phải lời hứa về kết quả y khoa.

1. Một ánh sáng soi sáng tất cả

Nguyện thân tôi tỏa sáng và soi rọi vô số thế giới, và nguyện mọi chúng sinh đều được trang nghiêm bằng các tướng tốt của một vị Phật. Đó là đại nguyện ánh sáng.

2. Một thân trong suốt

Nguyện thân tôi thanh tịnh như lưu ly, trong suốt trong ngoài, và nguyện ánh sáng ấy xua tan bóng tối của chúng sinh. Đó là màu xanh, được giải thích.

3. Không thiếu thốn điều gì

Nguyện nhờ trí tuệ và phương tiện vô lượng, tôi làm đầy đủ những nhu cầu của mọi chúng sinh, để không ai thiếu điều mình cần.

4. Hướng về con đường đúng

Nguyện những người theo con đường sai tìm được đường giác ngộ, và những ai tiến bước trong thừa Thanh văn hay Độc giác chỉ vì mình được an lập trong Đại thừa.

5. Một hạnh thanh tịnh

Nguyện những ai đã thọ giới mà phạm giới, khi nghe danh hiệu tôi, lấy lại được sự thanh tịnh và không rơi vào các nẻo ác.

6. Một thân đầy đủ

Nguyện những ai thân mang dấu vết xấu xí, mù lòa, điếc, tật nguyền hay bệnh nan y, khi nghe danh hiệu tôi, được đầy đủ các căn. Ở đây bản kinh nói lên một ước nguyện tâm linh về sự trọn vẹn, vào thời mà khuyết tật là lý do bị xã hội loại trừ; truyền thống không đọc nó như một lời hứa chữa trị y khoa.

7. Nơi nương tựa cho những ai không có

Nguyện những ai bệnh tật, không người nâng đỡ, không thầy thuốc, không nhà cửa, không của cải, khi nghe danh hiệu tôi được nhẹ bớt, cho đến khi đạt giác ngộ.

8. Giải thoát khỏi thân phận người nữ

Nguyện những người nữ bị đè nặng bởi nỗi khổ của thân phận mình và muốn thoát khỏi nó được giải thoát. Bản kinh phản ánh một thế giới xưa và những quan niệm của nó; mỗi truyền thống diễn giải theo cách riêng, và các vị thầy đương đại đề xuất những cách đọc rộng hơn.

9. Giải thoát khỏi lưới của Ma

Nguyện mọi chúng sinh được giải thoát khỏi lưới của Ma-la và những ràng buộc của tà thuyết, và được an lập trong chánh kiến.

10. Giải thoát khỏi ngục tù

Nguyện những ai bị xiềng xích, bị kết án hay bị nhà vua đe dọa, nhờ sức công đức của tôi, thoát khỏi sợ hãi và đau buồn.

11. Thức ăn cho người đói

Nguyện những ai chịu đói trước hết được no đủ, rồi được nuôi dưỡng bằng hương vị của Chánh pháp.

12. Y phục cho người lạnh

Nguyện những ai nghèo khổ, trần trụi, bị giá rét, muỗi mòng và nóng bức hành hạ được nhận y phục quý, đồ trang sức, hoa, âm nhạc và điều để hoan hỷ.

Một cách đọc tổng thể

Thật đáng chú ý khi mười hai đại nguyện xen kẽ giữa vật chất và tinh thần: cái đói đứng cạnh trí tuệ, y phục đứng cạnh giới hạnh. Nguyện 1 và 2 nói về ánh sáng của Phật, các nguyện 3 đến 5 về con đường, các nguyện 6 đến 8 về thân thể và thân phận con người, nguyện 9 về tự do tư tưởng, nguyện 10 về công lý, các nguyện 11 và 12 về những nhu cầu thiết yếu. Nhóm cuối này đã cho sự tôn thờ ấy vẻ rất cụ thể, và gợi cảm hứng cho các thiết chế tương trợ ở châu Á Phật giáo. Ở Nhật Bản xưa, mỗi nguyện được gắn với một trong mười hai thần tướng (xem biểu tượng và truyền thuyết).

Mười hai đại nguyện trong một cái nhìn

Ở Nhật, người ta thường tóm mỗi nguyện bằng vài chữ: ánh sáng chiếu khắp và thân tướng tốt đẹp; thành tựu sự nghiệp; không thiếu thốn; an lập Đại thừa; giữ giới thanh tịnh; các căn đầy đủ; trừ bệnh an vui; nguyện về thân phận người nữ; chánh kiến; thoát khỏi hình phạt; no đủ ăn uống; y phục đầy đủ. Những tóm tắt này không có trong kinh, chỉ là gợi ý để đọc. Như trang chính thức của chùa Yakushi-ji cho biết, có chùa lấy ngày 12 hằng tháng làm ngày vía Dược Sư, theo con số mười hai đại nguyện.

Câu văn chữ Hán

Nguyện nào cũng mở đầu bằng cùng một câu: “Nguyện ngã lai thế đắc A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề thời…” (nguyện khi đời sau tôi đạt giác ngộ vô thượng…). Sau đó là một hoàn cảnh khổ đau và sự chuyển hóa của nó. Ở nhiều nguyện, sự chuyển hóa bắt đầu bằng “văn ngã danh dĩ” (nghe danh hiệu tôi rồi). Đây là trung tâm của niềm tin Dược Sư: danh hiệu nhắc nhớ các lời nguyện, và truyền thống nhấn mạnh tâm hướng của chính người nghe.

Nguyện thứ hai cho ta hình ảnh nổi tiếng nhất về Phật Dược Sư: “thân như lưu ly, trong ngoài sáng suốt, tịnh không tì vết”. Chữ vaiḍūrya tiếng Phạn, dịch là “lưu ly”, chỉ một loại đá quý màu xanh; đó là đá gì thì vẫn còn bàn cãi. Xem bài về đá lapis lazuli.

So sánh ba bản dịch chữ Hán

Mười hai đại nguyện có trong ba bản dịch chính: Đạt-ma-cấp-đa (615, Đại Chánh tạng 449), Huyền Trang (650, Đại Chánh tạng 450) và Nghĩa Tịnh (707, Đại Chánh tạng 451). Thứ tự và nội dung giống nhau, lời văn khác nhau. Văn Huyền Trang rõ ràng và cân đối hơn; phần lớn các chùa tụng bản của ngài. Nghĩa Tịnh đặt mười hai nguyện của Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai ở cuối một chuỗi dài hơn: sáu vị Phật trước mỗi vị phát tám hoặc bốn nguyện, tổng cộng bốn mươi bốn nguyện. Nguyện của sáu vị này có chủ đề gần nhau: thoát khỏi nghèo khó, sợ hãi, tranh chấp và đường ác.

Bản tiếng Tây Tạng

Bản Tây Tạng trong Kangyur (Toh 504^[5]) cũng giữ các lời nguyện này và đã được dự án 84000 dịch sang tiếng Anh; nội dung gần với bản Hán. Các vị thầy Tây Tạng thường đọc các lời nguyện trong nghi quỹ tám vị Phật Dược Sư, trước khi trì chú.

Đọc các lời nguyện hôm nay

• Như một văn bản tôn giáo: mỗi nguyện là ước nguyện của một vị Bồ-tát, không phải lời bảo đảm. Các vị thầy thường nhắc điều này.
• Như một tư liệu lịch sử: các lời nguyện cho thấy nỗi sợ của con người thời ấy — đói, rét, tù ngục, bệnh mà không nơi nương tựa — và cả thân phận người phụ nữ thời đó.
• Như một lời mời hành động: nhiều truyền thống đọc các lời nguyện như tấm gương bố thí. Chúng đã khơi nguồn cho bố thí, phát cơm, và những nơi chăm sóc do cộng đồng Phật giáo điều hành, như các bệnh viện ở Angkor.

Lời nguyện và mười hai thần tướng

Cuối kinh, mười hai đại tướng dược-xoa nguyện bảo vệ người thọ trì danh hiệu Phật. Số của các vị tương ứng với số lời nguyện, và trong nghệ thuật các vị thường đứng quanh tượng Phật. Ở Nhật, về sau các vị được ghép với mười hai con giáp, nhưng sự tương ứng này không có trong kinh. Xem mười hai thần tướng.

Tụng lời nguyện trong pháp hội

Chùa ở Đông Á thường tụng trọn bộ kinh, gồm cả mười hai đại nguyện, trong pháp hội Dược Sư, chẳng hạn vào ngày mùng 8 hằng tháng. Ở Tây Tạng, các lời nguyện được đọc trong một thời khóa đầy đủ hơn, có cúng dường và hồi hướng. Trong cả hai trường hợp, buổi lễ kết thúc bằng việc hồi hướng công đức cho mọi chúng sinh. Ngày tháng xem lịch ngày lễ.

Bảng từ nhỏ

• Bồ-tát: người cầu giác ngộ vì lợi ích mọi chúng sinh; khi phát mười hai đại nguyện, Phật Dược Sư tương lai vẫn còn là Bồ-tát.
• Như Lai: một danh hiệu của Phật.
• A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề (anuttarā samyaksaṃbodhi): giác ngộ hoàn toàn, vô thượng; đích đến của các lời nguyện, và nguyện nào cũng mở đầu bằng từ này.
• Ma: trong kinh Phật, sức mạnh ngăn trở giác ngộ; nguyện thứ chín nói đến “lưới ma”.
• Giới: các quy tắc sống của người tại gia và người xuất gia; trọng tâm của nguyện thứ năm.
• Tịnh độ: thế giới của một vị Phật; ở đây là cõi Tịnh Lưu Ly phương Đông.

Bối cảnh lịch sử của nguyện thứ tám

Nguyện thứ tám nói rằng người nữ nghe danh hiệu Phật có thể được tái sinh làm thân nam. Nguyện này phản ánh xã hội thời ấy: phụ nữ có rất ít quyền và chịu hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Các vị thầy và dịch giả ngày nay thường giải thích nguyện này trong bối cảnh đó, và nhiều người nhấn mạnh rằng giác ngộ không phụ thuộc vào giới tính. Lapis trình bày đúng nguyên văn, không thêm không bớt.

Nguồn

1. Kinh Dược Sư, bản dịch của Huyền Trang (Taishō 450)
2. Raoul Birnbaum, The Healing Buddha (1979)
3. Wikipedia tiếng Nhật, 薬師如来 (ngày 12 và mười hai đại nguyện)
4. Đại Chánh tạng 449 (Đạt-ma-cấp-đa) — CBETA
5. 84000, Toh 504
6. 84000, Toh 503 (bảy vị Như Lai)

Các bản của Đạt-ma-cấp-đa, Huyền Trang và Nghĩa Tịnh khác nhau đôi chút ở chi tiết.

Xem toàn bộ danh mục

Lapis miễn phí và không có quảng cáo. Bạn có thể ủng hộ việc duy trì trang.