คำปฏิญาณสิบสองประการของพระพุทธเจ้าแห่งการแพทย์ ทีละข้อ

คำปฏิญาณเป็นหัวใจของพระสูตร ก่อนเป็นพระพุทธเจ้า ไภษัชยคุรุเป็นพระโพธิสัตว์ผู้ให้สัญญาสิบสองข้อต่อหน้าพระพุทธเจ้าองค์โบราณ แต่ละข้อเริ่มว่า "เมื่อข้าพเจ้าบรรลุการตรัสรู้…" และบรรยายโลกที่ความทุกข์เฉพาะอย่างหายไป นี่คือแต่ละข้อ ในการถอดความที่ซื่อตรงต่อฉบับแปลของพระถังซัมจั๋ง (650) ขอย้ำว่านี่คือความปรารถนาทางศาสนา เขียนในอินเดียเมื่อกว่าสิบห้าศตวรรษก่อน ไม่ใช่คำสัญญาถึงผลทางการแพทย์

1. แสงที่ส่องสว่างทุกสิ่ง

ขอให้กายข้าพเจ้าเปล่งรัศมีส่องสว่างโลกนับไม่ถ้วน และขอให้สรรพสัตว์ได้รับการประดับด้วยลักษณะของพระพุทธเจ้า นี่คือปณิธานแห่งแสง

2. กายโปร่งใส

ขอให้กายข้าพเจ้าบริสุทธิ์ดั่งไพฑูรย์ โปร่งใสทั้งภายในและภายนอก และขอให้แสงนี้ขับไล่ความมืดของสรรพสัตว์ นี่คืออธิบายของสีน้ำเงิน

3. ไม่ขาดสิ่งใด

ขอให้ข้าพเจ้า ด้วยปัญญาและอุบายอันไร้ขอบเขต ตอบสนองความต้องการของสรรพสัตว์ ไม่ให้ใครขาดสิ่งจำเป็น

4. สู่ทางที่ถูกต้อง

ขอให้ผู้ที่เดินทางผิด พบทางสู่การตรัสรู้ และขอให้ผู้ที่เดินในยานของสาวกหรือปัจเจกพุทธะ ตั้งมั่นในมหายาน

5. ความประพฤติบริสุทธิ์

ขอให้ผู้ที่ได้รับศีลแล้วทำลายศีล เมื่อได้ยินพระนามของข้าพเจ้า กลับคืนสู่ความบริสุทธิ์ และไม่ตกในทุคติ

6. กายสมบูรณ์

ขอให้ผู้ที่กายมีตำหนิ ไม่ว่าเป็นความอัปลักษณ์ ตาบอด หูหนวก พิการ หรือโรคที่รักษาไม่หาย เมื่อได้ยินพระนามของข้าพเจ้า ได้รับอินทรีย์ครบถ้วน ในที่นี้พระสูตรแสดงความปรารถนาทางจิตวิญญาณถึงความสมบูรณ์ ในยุคที่ความพิการหมายถึงการถูกกีดกันจากสังคม ประเพณีไม่อ่านว่าเป็นคำสัญญาของการรักษาทางการแพทย์

7. ที่พึ่งสำหรับผู้ไม่มีที่พึ่ง

ขอให้ผู้ที่ทุกข์เพราะโรค ไร้ผู้ช่วย ไร้แพทย์ ไร้บ้าน ไร้ทรัพย์ เมื่อได้ยินพระนามของข้าพเจ้า ได้รับการบรรเทา จนกว่าจะบรรลุการตรัสรู้

8. อิสรภาพจากสภาวะสตรี

ขอให้สตรีที่ถูกกดทับด้วยความทุกข์ของสภาวะของตน และปรารถนาจะพ้นจากมัน ได้รับการปลดปล่อย พระสูตรสะท้อนโลกโบราณและความคิดของโลกนั้น แต่ละประเพณีตีความในแบบของตน และอาจารย์ร่วมสมัยเสนอการอ่านที่กว้างกว่า

9. อิสรภาพจากข่ายของมาร

ขอให้สรรพสัตว์พ้นจากข่ายของมารและพันธนาการของลัทธิผิด และตั้งมั่นในสัมมาทิฏฐิ

10. อิสรภาพจากคุก

ขอให้ผู้ที่ถูกพันธนาการ ถูกพิพากษา หรือถูกพระราชาข่มขู่ พ้นจากความกลัวและความโศก ด้วยพลังบุญของข้าพเจ้า

11. อาหารสำหรับผู้หิว

ขอให้ผู้ที่ทุกข์เพราะความหิว ได้รับอาหารก่อน แล้วอิ่มเอมด้วยรสแห่งพระธรรม

12. เครื่องนุ่งห่มสำหรับผู้หนาว

ขอให้ผู้ที่ยากจน เปลือยเปล่า ถูกความหนาว ยุง และความร้อนรบกวน ได้รับเสื้อผ้าล้ำค่า เครื่องประดับ ดอกไม้ ดนตรี และเหตุแห่งความยินดี

การอ่านภาพรวม

น่าสังเกตว่าปณิธานสิบสองข้อสลับกันระหว่างวัตถุกับจิตวิญญาณ ความหิวอยู่เคียงปัญญา เครื่องนุ่งห่มอยู่เคียงศีล ข้อ 1 ถึง 2 พูดถึงแสงของพระพุทธเจ้า ข้อ 3 ถึง 5 พูดถึงทาง ข้อ 6 ถึง 8 พูดถึงร่างกายและสภาพมนุษย์ ข้อ 9 พูดถึงเสรีภาพทางความคิด ข้อ 10 ความยุติธรรม ข้อ 11 และ 12 ความต้องการพื้นฐาน ชุดสุดท้ายนี้ทำให้การเคารพบูชามีลักษณะเป็นรูปธรรมมาก และเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดสถาบันช่วยเหลือกันในเอเชียพุทธ ในญี่ปุ่นโบราณ แต่ละปณิธานเชื่อมโยงกับแม่ทัพสวรรค์หนึ่งในสิบสององค์ (ดูสัญลักษณ์และตำนาน)

ปณิธานสิบสองประการโดยย่อ

ในญี่ปุ่น มักสรุปแต่ละข้อด้วยไม่กี่คำ ได้แก่ แสงสว่างทั่วทิศและพระวรกายงาม การงานสำเร็จ ไม่ขาดแคลน ตั้งมั่นในมหายาน รักษาศีลบริสุทธิ์ อินทรีย์ครบถ้วน ขจัดโรคได้ความสุข ปณิธานเรื่องเพศหญิง สัมมาทิฐิ พ้นจากโทษทัณฑ์ อาหารบริบูรณ์ และเครื่องนุ่งห่มบริบูรณ์ คำสรุปเหล่านี้ไม่มีในพระสูตร เป็นเพียงแนวทางช่วยอ่าน ดังที่เว็บไซต์ทางการของวัดยาคุชิจิอธิบาย บางวัดถือวันที่ 12 ของทุกเดือนเป็นวันของพระไภษัชยคุรุ ตามจำนวนปณิธานสิบสองประการ

ถ้อยคำภาษาจีน

ปณิธานทุกข้อขึ้นต้นด้วยประโยคเดียวกัน “ขอให้เมื่อข้าพเจ้าบรรลุอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณในภายหน้า…” แล้วจึงกล่าวถึงสภาพความทุกข์และการคลี่คลายของมัน หลายข้อการคลี่คลายเริ่มด้วย “เมื่อได้ยินนามของข้าพเจ้าแล้ว” นี่คือหัวใจของความศรัทธาต่อพระไภษัชยคุรุ พระนามเตือนให้ระลึกถึงปณิธาน และธรรมเนียมเน้นที่ความตั้งใจของผู้ฟังเอง

ปณิธานข้อสองให้ภาพที่โด่งดังที่สุดของพระไภษัชยคุรุ “กายดุจไวฑูรย์ ใสสว่างทั้งภายในภายนอก บริสุทธิ์ไร้มลทิน” คำสันสกฤต vaiḍūrya ที่แปลว่า “ไวฑูรย์” หมายถึงอัญมณีสีน้ำเงิน แต่เป็นหินชนิดใดยังถกเถียงกันอยู่ ดู บทความเรื่องหินลาพิสลาซูลี

เทียบฉบับแปลภาษาจีนสามฉบับ

ปณิธานสิบสองประการปรากฏในฉบับแปลหลักทั้งสาม คือพระธรรมคุปต์ (615, ไทโช 449) พระเสวียนจั้ง (650, ไทโช 450) และพระอี้จิง (707, ไทโช 451) ลำดับและเนื้อหาเหมือนกัน แต่ถ้อยคำต่างกัน สำนวนของพระเสวียนจั้งชัดเจนและสมดุลกว่า วัดส่วนใหญ่จึงสวดฉบับของท่าน พระอี้จิงวางปณิธานสิบสองประการของพระไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาไว้ท้ายชุดที่ยาวกว่า พระพุทธเจ้าหกพระองค์ก่อนหน้าแต่ละพระองค์ตั้งปณิธานแปดหรือสี่ประการ รวมสี่สิบสี่ประการ ปณิธานของหกพระองค์นี้มีหัวข้อใกล้เคียงกัน คือพ้นจากความยากจน ความกลัว การวิวาท และทุคติ

ฉบับภาษาทิเบต

ฉบับทิเบตในกันจูร์ (Toh 504^[5]) ก็รักษาปณิธานเหล่านี้ไว้ และโครงการ 84000 แปลเป็นภาษาอังกฤษแล้ว เนื้อหาใกล้เคียงกับฉบับจีน ครูบาอาจารย์ทิเบตมักอ่านปณิธานในพิธีพระไภษัชยคุรุแปดพระองค์ ก่อนสวดมนตร์

อ่านปณิธานในวันนี้

• ในฐานะคัมภีร์ทางศาสนา: ปณิธานแต่ละข้อคือความปรารถนาของพระโพธิสัตว์ ไม่ใช่คำรับประกัน ครูบาอาจารย์มักย้ำเรื่องนี้
• ในฐานะเอกสารทางประวัติศาสตร์: ปณิธานแสดงความกลัวของผู้คนสมัยนั้น ทั้งความหิว ความหนาว การถูกจองจำ โรคภัยที่ไม่มีที่พึ่ง และสถานะของผู้หญิงในยุคนั้น
• ในฐานะคำเชิญชวนให้ลงมือทำ: หลายธรรมเนียมอ่านปณิธานเป็นแบบอย่างของการให้ทาน ปณิธานเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดการให้ทาน การแจกอาหาร และสถานที่ดูแลผู้ป่วยที่ชุมชนพุทธดำเนินการ เช่น โรงพยาบาลในเมืองพระนคร

ปณิธานกับขุนพลสิบสองตน

ตอนท้ายพระสูตร ขุนพลยักษ์สิบสองตนปฏิญาณว่าจะคุ้มครองผู้ทรงจำพระนาม จำนวนของขุนพลตรงกับจำนวนปณิธาน และในงานศิลปะมักยืนล้อมพระพุทธรูป ต่อมาในญี่ปุ่นได้จับคู่ขุนพลกับนักษัตรสิบสอง แต่การจับคู่นี้ไม่มีในพระสูตร ดู ขุนพลสิบสองตน

สวดปณิธานในพิธี

วัดในเอเชียตะวันออกมักสวดพระสูตรทั้งเรื่อง รวมทั้งปณิธานสิบสองประการ ในพิธีบูชาพระไภษัชยคุรุ เช่น ในวันที่ 8 ของทุกเดือน ในทิเบต ปณิธานจะอ่านในการปฏิบัติที่ครบถ้วนกว่า มีการถวายเครื่องบูชาและการอุทิศ ทั้งสองแบบจบพิธีด้วยการอุทิศบุญแก่สรรพสัตว์ทั้งปวง วันสำคัญดูได้ที่ ปฏิทินวันสำคัญ

อภิธานศัพท์สั้น ๆ

• พระโพธิสัตว์: ผู้มุ่งการตรัสรู้เพื่อประโยชน์ของสรรพสัตว์ทั้งปวง เมื่อตั้งปณิธานสิบสองประการ พระไภษัชยคุรุในอนาคตยังเป็นพระโพธิสัตว์
• ตถาคต: พระนามหนึ่งของพระพุทธเจ้า
• อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ (anuttarā samyaksaṃbodhi): การตรัสรู้โดยสมบูรณ์อันยอดเยี่ยม เป้าหมายของปณิธานทุกข้อ และทุกข้อขึ้นต้นด้วยคำนี้
• มาร: ในพระสูตร คือพลังที่ขัดขวางการตรัสรู้ ปณิธานข้อเก้ากล่าวถึง “ข่ายของมาร”
• ศีล: หลักการดำเนินชีวิตของคฤหัสถ์และนักบวช เป็นแก่นของปณิธานข้อห้า
• แดนบริสุทธิ์: โลกของพระพุทธเจ้าพระองค์หนึ่ง ในที่นี้คือแดนไวฑูรย์บริสุทธิ์ทางทิศตะวันออก

บริบททางประวัติศาสตร์ของปณิธานข้อแปด

ปณิธานข้อแปดกล่าวว่าผู้หญิงที่ได้ยินพระนามอาจเกิดใหม่เป็นผู้ชาย ปณิธานนี้สะท้อนสังคมในยุคนั้น ซึ่งผู้หญิงมีสิทธิน้อยมากและเผชิญความยากลำบากเป็นพิเศษ ครูบาอาจารย์และผู้แปลในปัจจุบันมักอธิบายปณิธานนี้ในบริบทดังกล่าว และหลายท่านย้ำว่าการตรัสรู้ไม่ขึ้นกับเพศ ลาพิสนำเสนอตามต้นฉบับ ไม่เติมไม่ตัด

แหล่งอ้างอิง

1. พระสูตรพระพุทธเจ้าแห่งการแพทย์ ฉบับแปลของพระถังซัมจั๋ง (ไทโช 450)
2. Raoul Birnbaum, The Healing Buddha (1979) ฉบับของธรรมคุปต์ พระถังซัมจั๋ง และพระอี้จิงต่างกันเล็กน้อยในรายละเอียด
3. วิกิพีเดียภาษาญี่ปุ่น, 薬師如来 (วันที่ 12 และปณิธานสิบสองประการ)
4. ไทโช 449 (พระธรรมคุปต์) — CBETA
5. 84000, Toh 504
6. 84000, Toh 503 (พระตถาคตเจ็ดพระองค์)

ดูแคตตาล็อกทั้งหมด

Lapis ใช้ได้ฟรีและไม่มีโฆษณา คุณสามารถสนับสนุนการดูแลเว็บไซต์ได้