Archeologia i historia sztuki: Dunhuang, Nara, ikonografia

Wiedza

• W grocie Mogao 220 w Dunhuangu północna ściana nosi wielką kompozycję siedmiu stojących Buddów Medycyny z bodhisattwami, generałami, lampami i tancerzami. Inskrypcje tuszem z 16. roku ery Zhenguan (642) datują malowidło; grotę ufundowała rodzina Zhai.

  Źródła 1 2 3

• W grocie Mogao 17 (zamurowanej «grocie bibliotecznej») Aurel Stein znalazł malowidła na jedwabiu przedstawiające Buddę Medycyny, dziś w British Museum, w tym wielki «Raj Bhaiṣajyaguru» (1919,0101,0.32) i wizerunek Buddy z miską (1919,0101,0.27, koniec IX–początek X wieku).

  Źródła 4 5 6

• Wielki Raj Bhaiṣajyaguru nosi inskrypcje chińskie i tybetańskie datujące go na 836 r.; International Dunhuang Programme zaznacza, że mógł powstać później.

  Źródła 6 4

• Dwa wielkie malowidła ścienne Buddy Medycyny pochodzą z klasztoru Guangsheng (Hongtong, Shanxi): jedno, z epoki Yuan (ok. 1319), jest wystawione w Metropolitan Museum w Nowym Jorku; drugie, z epoki Ming (ok. 1476), należy do Penn Museum w Filadelfii, gdzie jest konserwowane i nie jest eksponowane.

  Źródła 7 8 9

• Cesarz Tenmu ślubował w 680 r. budowę Yakushi-ji w intencji wyzdrowienia cesarzowej; około 718 r. świątynię przeniesiono z Fujiwara-kyō do Nary (Heijō-kyō). Należy do obiektu UNESCO «Zabytki historyczne dawnej Nary».

  Źródła 10 11

• Czy złocona brązowa triada ze Złotej Sali Yakushi-ji została odlana w Fujiwara-kyō pod koniec VII wieku i przewieziona do Nary, czy odlana na nowo w Narze po 718 r.? To jeden z wielkich sporów historii sztuki japońskiej; JAANUS datuje ją na «koniec VII wieku lub 718 r.».

  Źródła 12 13 10

• W Japonii charakterystycznym atrybutem Yakushiego jest naczynie z lekiem w lewej dłoni; nie opisują go sutry, a najwcześniejsze japońskie wizerunki trudno odróżnić od wizerunków Shaki (Śākyamuniego).

  Źródła 12

• W sztuce tybetańskiej i himalajskiej jest zwykle niebieski, siedzi, trzymając miskę w lewej dłoni i gałązkę mirobalanu w prawej.

  Źródła 14

Źródła

1. Dunhuang Academy (敦煌研究院), 莫高窟第220窟. www.dha.ac.cn
2. University of Washington Dunhuang Project, “Mogao Cave 220 Overview”. www.dunhuang.ds.lib.uw.edu
3. UNESCO World Heritage Centre, “Mogao Caves”. whc.unesco.org
4. British Museum, 1919,0101,0.32, Paradise of Bhaiṣajyaguru, ink and colour on silk, Cave 17, Dunhuang. www.britishmuseum.org
5. British Museum, 1919,0101,0.27, painting of Bhaiṣajyaguru holding a bowl, late 9th–early 10th century. www.britishmuseum.org
6. International Dunhuang Programme (British Library), “Shaping the Stein collection’s Dunhuang corpus (2)”. idp.bl.uk
7. The Metropolitan Museum of Art, “Buddha of Medicine Bhaishajyaguru (Yaoshi fo)”, 65.29.2. www.metmuseum.org
8. Penn Museum, “Mural Painting”, C688. collections.penn.museum
9. Penn Museum, “Preserving Buddhist Murals”. www.penn.museum
10. Yakushi-ji (official site), “Yakushiji Digital Picture Scroll”. www.yakushiji.or.jp
11. UNESCO World Heritage Centre, “Historic Monuments of Ancient Nara”. whc.unesco.org
12. JAANUS (Japanese Architecture and Art Net Users System), entry “Yakushi”. www.aisf.or.jp
13. CiNii Research, “On the creation and transfer of the Yakushi Triad at Yakushiji”. cir.nii.ac.jp
14. Raoul Birnbaum, The Healing Buddha, Shambhala, 1979 (rev. 1989). (książka)

Linki sprawdzone 15 października 2026 r.

Tematy

• Sutra i jej wersje: historia tekstu
• Antropologia rytuałów uzdrawiania
• Budda Medycyny i medycyna tybetańska (Gyushi)
• Hipotezy i spory: Grecja i Indie