โบราณคดีและประวัติศาสตร์ศิลปะ: ตุนหวง นารา และประติมานวิทยา

องค์ความรู้

• ในถ้ำโม่เกาที่ 220 ที่ตุนหวง ผนังด้านเหนือมีภาพขนาดใหญ่ของพระไภษัชยคุรุเจ็ดพระองค์ในท่ายืน พร้อมพระโพธิสัตว์ ขุนพล ประทีป และนักฟ้อน จารึกหมึกปีที่ 16 แห่งรัชศกเจินกวน (642) ระบุอายุภาพเขียน และถ้ำนี้สร้างโดยตระกูลไจ๋

  แหล่งที่มา 1 2 3

• ในถ้ำโม่เกาที่ 17 (“ถ้ำห้องสมุด” ที่ถูกปิดผนึก) ออเรล สไตน์ พบภาพเขียนบนผ้าไหมรูปพระไภษัชยคุรุ ซึ่งปัจจุบันอยู่ที่บริติชมิวเซียม รวมถึงภาพ “สุขาวดีของพระไภษัชยคุรุ” ขนาดใหญ่ (1919,0101,0.32) และภาพพระพุทธเจ้าทรงถือบาตร (1919,0101,0.27 ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 9–ต้นศตวรรษที่ 10)

  แหล่งที่มา 4 5 6

• ภาพสุขาวดีของพระไภษัชยคุรุขนาดใหญ่มีจารึกภาษาจีนและทิเบตที่ระบุปี 836 แต่โครงการตุนหวงนานาชาติชี้ว่าภาพอาจสร้างขึ้นภายหลัง

  แหล่งที่มา 6 4

• จิตรกรรมฝาผนังขนาดใหญ่ของพระไภษัชยคุรุสองชิ้นมาจากวัดกวงเซิ่ง (หงท่ง มณฑลซานซี) ชิ้นหนึ่งสมัยหยวน (ราว ค.ศ. 1319) จัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์เมโทรโพลิแทนในนิวยอร์ก อีกชิ้นสมัยหมิง (ราว ค.ศ. 1476) เป็นของพิพิธภัณฑ์เพนน์ในฟิลาเดลเฟีย ซึ่งอยู่ระหว่างการอนุรักษ์และไม่ได้จัดแสดง

  แหล่งที่มา 7 8 9

• ในปี 680 จักรพรรดิเท็มมุทรงตั้งปณิธานสร้างวัดยาคุชิจิเพื่อให้จักรพรรดินีหายจากอาการประชวร วัดถูกย้ายจากฟูจิวาระเกียวมายังนารา (เฮโจเกียว) ราวปี 718 และเป็นส่วนหนึ่งของมรดกโลก “อนุสรณ์สถานทางประวัติศาสตร์แห่งนาราโบราณ” ของยูเนสโก

  แหล่งที่มา 10 11

• พระไตรรัตน์สำริดกะไหล่ทองในหอทองของวัดยาคุชิจิหล่อที่ฟูจิวาระเกียวในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 7 แล้วขนย้ายมานารา หรือหล่อใหม่ที่นาราหลังปี 718? นี่เป็นข้อถกเถียงใหญ่เรื่องหนึ่งของประวัติศาสตร์ศิลปะญี่ปุ่น JAANUS ระบุอายุว่า “ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 7 หรือปี 718”

  แหล่งที่มา 12 13 10

• ในญี่ปุ่น สัญลักษณ์เฉพาะของยาคุชิคือหม้อยาในพระหัตถ์ซ้าย ซึ่งไม่ได้กล่าวไว้ในพระสูตร และพระพุทธรูปญี่ปุ่นยุคแรกแทบแยกไม่ออกจากรูปพระศากยมุนี (ชากะ)

  แหล่งที่มา 12

• ในศิลปะทิเบตและหิมาลัย พระองค์มักมีวรกายสีน้ำเงิน ประทับนั่ง ทรงถือบาตรในพระหัตถ์ซ้ายและกิ่งสมอไทยในพระหัตถ์ขวา

  แหล่งที่มา 14

แหล่งที่มา

1. Dunhuang Academy (敦煌研究院), 莫高窟第220窟. www.dha.ac.cn
2. University of Washington Dunhuang Project, “Mogao Cave 220 Overview”. www.dunhuang.ds.lib.uw.edu
3. UNESCO World Heritage Centre, “Mogao Caves”. whc.unesco.org
4. British Museum, 1919,0101,0.32, Paradise of Bhaiṣajyaguru, ink and colour on silk, Cave 17, Dunhuang. www.britishmuseum.org
5. British Museum, 1919,0101,0.27, painting of Bhaiṣajyaguru holding a bowl, late 9th–early 10th century. www.britishmuseum.org
6. International Dunhuang Programme (British Library), “Shaping the Stein collection’s Dunhuang corpus (2)”. idp.bl.uk
7. The Metropolitan Museum of Art, “Buddha of Medicine Bhaishajyaguru (Yaoshi fo)”, 65.29.2. www.metmuseum.org
8. Penn Museum, “Mural Painting”, C688. collections.penn.museum
9. Penn Museum, “Preserving Buddhist Murals”. www.penn.museum
10. Yakushi-ji (official site), “Yakushiji Digital Picture Scroll”. www.yakushiji.or.jp
11. UNESCO World Heritage Centre, “Historic Monuments of Ancient Nara”. whc.unesco.org
12. JAANUS (Japanese Architecture and Art Net Users System), entry “Yakushi”. www.aisf.or.jp
13. CiNii Research, “On the creation and transfer of the Yakushi Triad at Yakushiji”. cir.nii.ac.jp
14. Raoul Birnbaum, The Healing Buddha, Shambhala, 1979 (rev. 1989). (หนังสือ)

ตรวจสอบลิงก์เมื่อ 15 ตุลาคม 2026

หัวข้อ

• พระสูตรและฉบับต่าง ๆ: ประวัติของคัมภีร์
• มานุษยวิทยาของพิธีกรรมเยียวยา
• พระไภษัชยคุรุกับการแพทย์ทิเบต (คยูชิ)
• สมมติฐานและข้อถกเถียง: กรีกและอินเดีย