गिलगित १९३१: जब संस्कृत सूत्र फेरि भेटिए

१९३१ मा, आजको उत्तरी पाकिस्तानको गिलगित नजिकैको नौपुर क्षेत्रमा एउटा टिलो, सम्भवतः स्तूप, मा संयोगले पाण्डुलिपि भेटिए। भोजपत्रका पाताहरू संस्कृतमा लेखिएका थिए, केही राम्रो अवस्थामा, र अधिकारीहरूले तिनलाई सङ्कलन गरे। १९३८ मा उत्खनन भयो र चाँडै बुझियो कि यो गाडिएको बौद्ध पुस्तकालय थियो।

पहाडमा एउटा पुस्तकालय

त्यस बेला गिलगित कश्मीर, मध्य एशिया र तिब्बतबीचको बाटोमा थियो। पाण्डुलिपिमा महायान सूत्र, मठीय अनुशासनका ग्रन्थ र रक्षा-मन्त्र छन्। हस्तलिपिका आधारमा यिनलाई सामान्यतः छैटौँ–सातौँ शताब्दीका मानिन्छ। आज ती भारतमा नयाँ दिल्लीको राष्ट्रिय अभिलेखालयमा राखिएका छन्।

औषधि बुद्धको सूत्र

यी ग्रन्थमा भैषज्यगुरु-सूत्रका धेरै प्रति छन्। नलिनाक्ष दत्तको संस्करण (Gilgit Manuscripts, १९३९ देखि प्रकाशित) मा तीन पाण्डुलिपि-समूह छुट्याइएका छन्: एकमा तीन पाना मात्र छन्, अरू दुई लगभग पूर्ण छन्, र एउटा तिब्बती संस्करणको नजिक छ। विज्ञका लागि यो मुख्य आधार हो: यसले ह्वेनसाङ (६५०) र यीजिङ (७०७) का ठूला चिनियाँ अनुवादभन्दा पहिले पाठ संस्कृतमा प्रचलित थियो भन्ने पुष्टि गर्छ, र विभिन्न संस्करणको तुलनाको आधार दिन्छ।

आज पनि किन चर्चा हुन्छ

• यो पहाडी बाटोबाट प्रसारणको भौतिक प्रमाण हो।
• संस्कृत, तिब्बती र चिनियाँ संस्करणबीचको भिन्नताले पाठको विकास पछ्याउन सकिन्छ।
• पाना नाजुक छन् र अध्ययन जारी छ।

थप पढ्नुहोस्

अनुवादको इतिहास औषधि गुरुको सूत्र मा र प्रतिज्ञाको सूची बाह्र प्रतिज्ञा विस्तारमा मा छ।

अनिश्चितता

खोजको ठ्याक्कै परिस्थिति धेरै तरिकाले बताइन्छ; पाण्डुलिपिको मिति हस्तलिपि-अध्ययनमा आधारित छ, त्यसैले अनुमानित मात्र हो।

स्रोत

1. Nalinaksha Dutt (सम्पा.), Gilgit Manuscripts, खण्ड I, श्रीनगर, १९३९
2. "On and around the Gilgit Manuscripts in the National Archives of India" (Totetsu, ताइसो विश्वविद्यालय पत्रिका)
3. Wellcome Collection, सूची-प्रविष्टि
4. ANU Open Research Repository, "The Bhaiṣajyaguru-Sūtra and the Buddhism of Gilgit"

पूरा सूची हेर्नुहोस्

Lapis निःशुल्क छ र विज्ञापनरहित छ। तपाईं यसको सञ्चालनमा सहयोग गर्न सक्नुहुन्छ।